اگر فشار پکیج شما در حالت سرد طبیعی است اما با روشن شدن شوفاژ ناگهان بالا می رود، بعد از سرد شدن دوباره افت می کند یا از شیر اطمینان دستگاه آب خارج می شود، منبع انبساط یکی از اولین قطعاتی است که باید بررسی شود.
مهم ترین علائم خرابی یا کمبود باد منبع انبساط شامل نوسان شدید فشار، بالا رفتن فشار هنگام گرم شدن، افت فشار بعد از سرد شدن دستگاه، تخلیه آب از شیر اطمینان، نیاز مکرر به تنظیم فشار، خروج آب از والف منبع و ناپایداری عملکرد مدار گرمایش است.
البته دیدن یکی از این نشانه ها به تنهایی به معنی خراب بودن قطعی منبع نیست. نشتی مدار، خرابی شیر پرکن، ایراد شیر اطمینان، هوا داشتن رادیاتورها و حتی بعضی مشکلات پمپ می توانند علائم مشابهی ایجاد کنند.
یک تست ساده بسیار تعیین کننده است: اگر بعد از صفر کردن فشار آب مدار، از والف باد منبع انبساط آب خارج شود، احتمال پارگی دیافراگم بسیار بالا است و معمولا منبع باید تعویض شود. در راهنمای سرویس Vaillant نیز خروج آب از والف به عنوان شرایطی ذکر شده که نیاز به تعویض منبع انبساط دارد. منابع فارسی تهران پلیمر و ایده پاژ نیز همین روش تشخیص را بیان کرده اند.
پاسخ خیلی کوتاه: اگر فشار پکیج موقع گرم شدن به سرعت بالا می رود و وقتی دستگاه سرد می شود شدیدا پایین می آید، ابتدا سلامت و فشار باد منبع انبساط را بررسی کنید. اگر از والف منبع آب بیرون آمد، باد زدن مشکل را حل نمی کند و احتمال خرابی دیافراگم زیاد است.
منبع انبساط پکیج چیست و چرا خرابی آن فشار را به هم می زند؟
منبع انبساط یک مخزن تحت فشار است که معمولا داخل یا پشت پکیج قرار دارد. درون این مخزن، یک دیافراگم لاستیکی فضای آب مدار گرمایش را از بخش هوای تحت فشار یا نیتروژن جدا می کند.
وقتی آب رادیاتورها گرم می شود، حجم آن افزایش پیدا می کند. اگر جایی برای جذب این افزایش حجم وجود نداشته باشد، فشار مدار بالا می رود. منبع انبساط دقیقا برای کنترل همین تغییر ساخته شده است؛ هوای داخل مخزن فشرده می شود و فضای لازم برای افزایش حجم آب را فراهم می کند.
Vaillant نیز در توضیح عملکرد Expansion Vessel اشاره می کند که این مخزن با فشرده شدن هوای داخل خود، افزایش حجم آب گرم شده را جذب و به ثابت ماندن فشار سیستم کمک می کند.
اگر باد منبع کم شود، دیافراگم پاره شود یا مسیر اتصال منبع به مدار مسدود شود، این تعادل از بین می رود. نتیجه معمولا روی عقربه یا عدد فشار پکیج خیلی زود دیده می شود.
۷ علامت اصلی خرابی منبع انبساط پکیج
۱. فشار پکیج هنگام گرم شدن خیلی بالا می رود
این یکی از مهم ترین نشانه هاست.
فرض کنید وقتی دستگاه سرد است فشار روی حدود ۱ تا ۱.۵ بار قرار دارد. شوفاژ را روشن می کنید و با گرم شدن رادیاتورها می بینید عقربه خیلی سریع بالا می رود. این رفتار می تواند به این معنی باشد که منبع انبساط دیگر فضای کافی برای جذب افزایش حجم آب ندارد.
شرکت Vaillant برای بسیاری از سیستم های خود، محدوده معمول فشار آب مدار را حدود ۱ تا ۱.۵ بار عنوان می کند؛ البته عدد دقیق باید مطابق دفترچه مدل پکیج شما بررسی شود.
نکته مهم این است که مقداری تغییر فشار بین حالت سرد و گرم طبیعی است. چیزی که مشکوک محسوب می شود، جهش محسوس و تکرارشونده فشار است.
۲. بعد از سرد شدن پکیج فشار شدیدا پایین می آید
گاهی صاحب خانه می گوید:
«صبح فشار را روی ۱.۵ تنظیم کردم، وقتی شوفاژ روشن شد بالا رفت و بعد که دستگاه سرد شد فشار تقریبا افت کرد.»
این الگو می تواند مستقیما با مشکل منبع انبساط ارتباط داشته باشد.
در منبع سالم، تغییر حجم آب بدون ایجاد نوسان شدید مدیریت می شود. وقتی باد منبع تخلیه شده باشد، آب فضای بیشتری از مخزن را اشغال می کند و فشار سیستم با گرم و سرد شدن نوسان بیشتری پیدا می کند.
البته اگر فشار پکیج حتی زمانی که سیستم اصلا روشن نمی شود به مرور کاهش پیدا می کند، فقط منبع انبساط را متهم نکنید. نشتی رادیاتور، اتصالات، شیر اطمینان یا مدار داخلی پکیج نیز باید بررسی شود.
برای تشخیص این حالت، راهنمای کامل چرا فشار پکیج پایین می آید؟ را نیز ببینید.
۳. شیر اطمینان پکیج آب تخلیه می کند
وقتی فشار مدار بیش از حد بالا برود، شیر اطمینان برای محافظت از سیستم می تواند آب را تخلیه کند. بنابراین ممکن است کاربر ابتدا متوجه آب دادن لوله تخلیه شود و تصور کند خود شیر خراب شده است، در حالی که مشکل اصلی از منبع انبساط شروع شده باشد.
آچاره نیز فعال شدن شیر اطمینان و تخلیه آب را یکی از پیامدهای کمبود باد منبع انبساط معرفی می کند.
یک الگوی رایج این است:
پکیج گرم می شود ← فشار زیاد می شود ← شیر اطمینان آب تخلیه می کند ← دستگاه سرد می شود ← فشار پایین می آید ← کاربر دوباره شیر پرکن را باز می کند.
اگر این چرخه مدام تکرار می شود، فقط با اضافه کردن آب مشکل را پنهان می کنید.
اگر زیر دستگاه یا از مسیر تخلیه آب مشاهده می کنید، مقاله « دلایل نشتی آب پکیج» نیز برای تشخیص سایر علت ها مفید است.
۴. مجبور هستید مرتب فشار پکیج را بالا ببرید
اگر هر چند روز یک بار مجبور می شوید شیر پرکن را باز کنید تا فشار به محدوده عادی برگردد، این شرایط طبیعی نیست.
در تجربه عیب یابی، وقتی مشتری می گوید «پکیج را روی ۱.۵ بار تنظیم می کنم ولی دوباره فشار کم می شود»، ابتدا باید مشخص شود آب واقعا از مدار خارج می شود یا فقط فشار در اثر مشکل منبع انبساط نوسان دارد.
اضافه کردن دائمی آب بدون پیدا کردن علت اصلی می تواند تشخیص مشکل را عقب بیندازد.
اگر با نحوه کار شیر پرکن آشنا نیستید، قبل از دستکاری آن راهنمای آموزش باز کردن شیر پرکن و تنظیم فشار پکیج را مطالعه کنید.
۵. از والف منبع انبساط آب خارج می شود
این علامت از نشانه های قبلی جدی تر و اختصاصی تر است.
روی منبع انبساط یک والف شبیه والف لاستیک خودرو یا دوچرخه وجود دارد. وقتی مدار آب بدون فشار است و سوزن این والف برای تست کوتاه فشار داده می شود:
- خروج مقدار کمی هوا نشان می دهد هنوز بخش هوای منبع وجود دارد.
- خارج نشدن هوا می تواند ناشی از تخلیه باد، خرابی والف یا مشکل منبع باشد.
- خروج آب از والف به احتمال زیاد نشان دهنده عبور آب از دیافراگم و خرابی داخلی منبع است.
در راهنمای سرویس Vaillant صراحتا آمده است که در صورت خروج آب از والف Expansion Vessel، منبع باید تعویض شود. تهران پلیمر و ایده پاژ نیز خروج آب از والف را نشانه آسیب دیدن دیافراگم یا بالن داخلی معرفی کرده اند.
نکته: این تست باید زمانی انجام شود که فشار سمت آب مدار تخلیه شده باشد. تست کردن فشار باد در حالی که مدار هنوز تحت فشار است می تواند نتیجه اشتباه بدهد.
۶. فشار پکیج مدام بالا و پایین می شود
نوسان عقربه هنگام تغییر دمای مدار طبیعی است، اما نوسان زیاد و تکراری نه.
تهران پلیمر نوسان محسوس فشار میان حالت سرد و گرم را یکی از نشانه های مشکل منبع انبساط معرفی کرده است.
برای تشخیص بهتر، یک آزمایش ساده انجام دهید:
۱. زمانی که پکیج کاملا سرد است عدد فشار را یادداشت کنید.
۲. گرمایش رادیاتورها را روشن کنید.
۳. بعد از گرم شدن کامل مدار دوباره فشار را ببینید.
۴. پس از خاموش شدن و سرد شدن سیستم، عدد سوم را یادداشت کنید.
اگر هر بار جهش زیادی مشاهده می کنید، بررسی منبع انبساط منطقی است.
۷. همراه با نوسان فشار، صدا یا رفتار غیرعادی در مدار دیده می شود
کمبود باد منبع می تواند همراه با علائمی مثل صدای غیرعادی، عملکرد نامنظم سیستم گرمایش و فشار غیرطبیعی دیده شود. آچاره نیز صداهای تق تق یا سوت و تغییرات غیرعادی عملکرد سیستم را در میان علائم احتمالی مشکل منبع ذکر کرده است.
با این حال صدا به تنهایی دلیل کافی برای تعویض منبع انبساط نیست.
صدای پکیج می تواند به پمپ، هوا در مدار، رسوب یا گردش نامناسب آب نیز مربوط باشد. در صورتی که مشکل اصلی شما صدای پمپ یا داغ شدن آن است، ادامه عیب یابی را در مقاله علت صدا دادن یا داغ کردن پمپ پکیج دنبال کنید.
جدول تشخیص سریع خرابی منبع انبساط
| علامت | احتمال مشکل منبع | اقدام اولیه |
|---|---|---|
| فشار با گرم شدن شدیدا بالا می رود | زیاد | تست فشار باد منبع |
| فشار پس از سرد شدن شدیدا افت می کند | زیاد | منبع + نشتی مدار بررسی شود |
| شیر اطمینان هنگام گرمایش آب می دهد | زیاد | فشار منبع و شیر اطمینان بررسی شود |
| فشار بدون روشن شدن دستگاه کم می شود | متوسط | ابتدا نشتی بررسی شود |
| از والف منبع هوا خارج نمی شود | متوسط تا زیاد | اندازه گیری فشار باد |
| از والف منبع آب خارج می شود | بسیار زیاد | بررسی برای تعویض منبع |
| پکیج فقط صدا دارد | کم تا متوسط | پمپ، رسوب، هوا و منبع همزمان بررسی شوند |
کم باد شدن منبع با خراب شدن آن چه تفاوتی دارد؟
این دو مورد را نباید با هم یکی دانست.
گاهی منبع انبساط کاملا سالم است اما فشار هوای داخل آن به مرور کاهش پیدا کرده است. در این حالت ممکن است با تنظیم صحیح باد منبع مشکل برطرف شود.
اما اگر دیافراگم پاره شده، بدنه مخزن سوراخ شده یا منبع نتواند فشار هوای تنظیم شده را نگه دارد، باد زدن فقط یک اقدام بی نتیجه یا موقتی خواهد بود.
به زبان ساده:
| وضعیت | نتیجه |
|---|---|
| فشار باد کم است ولی دیافراگم سالم است | معمولا قابل تنظیم |
| والف کمی نشتی هوا دارد | ممکن است والف قابل بررسی یا تعمیر باشد |
| مسیر اتصال منبع گرفته است | مسیر باید بررسی و رفع گرفتگی شود |
| آب از والف باد خارج می شود | احتمال خرابی دیافراگم بسیار زیاد |
| بدنه منبع سوراخ یا شدیدا خورده شده است | تعویض منطقی تر است |
| منبع باد می شود ولی سریع فشارش را از دست می دهد | نشتی یا خرابی داخلی باید بررسی شود |
روش تست منبع انبساط پکیج
تست اول: بررسی رفتار فشار پکیج
قبل از باز کردن هیچ بخشی از دستگاه، فشار را در حالت سرد و گرم مقایسه کنید.
اگر پکیج سرد است و فشار طبیعی دارد اما با افزایش دمای مدار عقربه به سرعت بالا می رود، منبع انبساط مشکوک است.
این تست قطعی نیست، اما برای شروع عیب یابی بسیار مفید است.
تست دوم: اندازه گیری فشار باد منبع
برای اندازه گیری صحیح فشار باد منبع، فشار سمت آب باید تخلیه شود.
در راهنمای سرویس Vaillant، ابتدا تخلیه فشار آب دستگاه و سپس اندازه گیری فشار Pre-charge منبع توصیه شده است. همچنین هنگام اضافه کردن باد، باز بودن مسیر تخلیه ذکر شده تا فشار آب مدار روی نتیجه اندازه گیری تاثیر نگذارد.
روند کلی به این صورت است:
۱. پکیج را خاموش کنید.
۲. اجازه دهید دستگاه و آب مدار سرد شوند.
۳. برق دستگاه را قطع کنید.
۴. طبق روش مناسب مدل دستگاه، فشار آب مدار گرمایش را به صفر برسانید.
۵. والف منبع انبساط را پیدا کنید.
۶. گیج فشار مناسب را به والف متصل کنید.
۷. فشار باد را بخوانید.
اگر برای رسیدن به منبع مجبور به باز کردن بخش هایی از دستگاه، محفظه احتراق، مسیر گاز یا قطعاتی می شوید که با سیستم گاز و دود در ارتباط هستند، ادامه کار را به تعمیرکار بسپارید.
فشار باد منبع انبساط پکیج باید چند بار باشد؟
یک عدد ثابت برای تمام مدل ها وجود ندارد و دفترچه سرویس همان پکیج مرجع اصلی است.
برای مثال، راهنمای سرویس برخی مدل های Vaillant ecoTEC فشار اولیه منبع را حدود ۰.۷۵ تا ۰.۹ بار اعلام کرده است. در یکی دیگر از راهنماهای Vaillant حد ۰.۷۵ بار برای بررسی منبع ذکر شده و Ideal Heating نیز برای یکی از مدل های خود شارژ منبع تا ۰.۷۵ بار را مشخص کرده است.
در برخی منابع تعمیراتی فارسی نیز محدوده تقریبی ۰.۸ تا ۱ بار ذکر می شود.
بنابراین نباید بدون توجه به مدل دستگاه، منبع را کورکورانه روی یک عدد خاص تنظیم کرد.
نکته بسیار مهم: فشار باد منبع انبساط با فشار آب مدار پکیج یک چیز نیست.
مثلا ممکن است:
- فشار اولیه باد منبع حدود ۰.۷۵ تا ۰.۹ بار باشد.
- فشار آب مدار در حالت سرد حدود ۱ تا ۱.۵ بار تنظیم شود.
مقدار دقیق هر دو به مدل دستگاه و مشخصات سیستم گرمایشی بستگی دارد.
آموزش تنظیم باد منبع انبساط پکیج
اگر تست نشان دهد دیافراگم سالم است و مشکل فقط کاهش فشار باد است، می توان فشار منبع را مطابق مشخصات سازنده تنظیم کرد.
مرحله ۱: خاموش کردن و سرد شدن دستگاه
پکیج باید خاموش باشد و مدار گرمایش سرد شده باشد.
کار کردن روی مدار داغ می تواند باعث خروج آب داغ و سوختگی شود.
مرحله ۲: صفر کردن فشار آب مدار
این مرحله را جدی بگیرید.
یکی از اشتباهات متداول این است که فرد در حالی که مانومتر پکیج هنوز مثلا ۱.۵ بار را نشان می دهد، فشار باد منبع را اندازه می گیرد.
برای تست صحیح Pre-charge، باید فشار سمت آب تخلیه شود. در دستورالعمل سرویس Vaillant نیز تخلیه دستگاه قبل از بررسی فشار منبع ذکر شده است.
مرحله ۳: اتصال گیج به والف
درپوش والف را بردارید و گیج مناسب را متصل کنید.
اگر همان ابتدا آب از والف خارج شد، ادامه باد زدن منطقی نیست و باید سلامت دیافراگم بررسی شود.
مرحله ۴: اضافه کردن هوا
با یک تلمبه دارای گیج، فشار را آرام و مرحله ای افزایش دهید.
عدد هدف باید از دفترچه فنی مدل دستگاه گرفته شود. برای بسیاری از پکیج های متداول عددی در حدود ۰.۷۵ تا ۱ بار دیده می شود، اما این یک قانون ثابت برای تمام پکیج ها نیست.
هنگام تنظیم، مسیر تخلیه سمت آب باید باز باشد تا فشار وارد شده باعث فشرده شدن آب محبوس و ایجاد عدد اشتباه نشود.
مرحله ۵: بررسی نگه داشتن فشار
چند دقیقه بعد دوباره فشار باد را بررسی کنید.
اگر فشار به سرعت پایین آمده باشد، احتمال نشتی والف یا مشکل خود منبع وجود دارد.
مرحله ۶: پر کردن مجدد مدار
پس از پایان تنظیم:
- شیرهای تخلیه را ببندید.
- مدار گرمایش را طبق دستورالعمل دستگاه دوباره پر کنید.
- فشار آب سرد را در محدوده توصیه شده سازنده قرار دهید.
- در صورت نیاز رادیاتورها را هواگیری کنید.
- دوباره فشار دستگاه را تنظیم کنید.
- گرمایش را روشن کرده و تغییر فشار سرد و گرم را کنترل کنید.
اگر بعد از تنظیم صحیح، همچنان فشار با گرم شدن به شدت بالا می رود، باید علت دیگری یا خرابی خود منبع بررسی شود.
اشتباه رایج: باد زدن منبع بدون صفر کردن فشار پکیج
این یکی از مهم ترین خطاها در تعمیرات غیر اصولی است.
وقتی سمت آب هنوز تحت فشار باشد، گیج روی والف لزوما فشار واقعی Pre-charge منبع را نشان نمی دهد. در نتیجه ممکن است فرد تصور کند منبع فشار مناسبی دارد یا برعکس بیش از حد آن را باد کند.
به همین دلیل منابع سرویس فنی سازندگان قبل از تست منبع، کاهش فشار آب دستگاه را توصیه می کنند.
چرا منبع انبساط پکیج باد خالی می کند؟
کاهش فشار هوای منبع همیشه به معنی پارگی دیافراگم نیست.
دلایل احتمالی عبارت اند از:
- نشتی بسیار کم از والف
- فرسودگی والف
- کاهش تدریجی فشار گاز یا هوا
- فرسوده شدن دیافراگم
- سوراخ شدن دیافراگم
- خوردگی یا سوراخ شدن بدنه منبع
- عمر بالای قطعه
Vaillant نیز فرسودگی و سوراخ شدن دیافراگم و نشتی از والف را از عوامل خرابی منبع معرفی می کند.
اگر منبع امروز باد شود و مدت کوتاهی بعد دوباره همان علائم برگردد، صرفا دوباره باد زدن آن راه حل اصولی نیست. باید علت افت فشار هوا مشخص شود.
آیا هر افت فشار پکیج از منبع انبساط است؟
خیر.
یکی از خطاهای رایج در عیب یابی این است که به محض مشاهده افت فشار، منبع انبساط تعویض شود.
افت فشار می تواند دلایل دیگری هم داشته باشد، از جمله:
- نشتی رادیاتورها
- نشتی شیرهای رادیاتور
- نشتی اتصالات زیر پکیج
- ایراد شیر اطمینان
- نشتی مبدل
- هواگیری رادیاتورها
- نشتی مخفی در مدار گرمایش
Baxi نیز در راهنمای افت فشار خود، وجود نشتی در سیستم، نیاز به شارژ یا تعویض منبع انبساط و ایراد شیر اطمینان را از علت های مختلف افت فشار معرفی کرده است.
به همین دلیل در تعمیر اصولی، منبع انبساط تست می شود؛ نه اینکه فقط براساس حدس تعویض شود.
منبع انبساط خراب است یا شیر پرکن؟
این دو خرابی گاهی با هم اشتباه گرفته می شوند.
اگر شیر پرکن به درستی بسته نشود، آب شبکه می تواند وارد مدار گرمایش شود و فشار دستگاه به مرور افزایش پیدا کند. در این وضعیت حتی ممکن است کاربر تصور کند منبع انبساط خراب شده است.
تفاوت مهم این است که در خرابی منبع، افزایش فشار معمولا ارتباط واضحی با گرم شدن مدار دارد؛ اما در نشتی داخلی شیر پرکن ممکن است فشار حتی در زمانی که گرمایش خاموش است نیز آرام آرام بالا برود.
منبع انبساط خراب است یا شیر اطمینان؟
ممکن است هر دو درگیر باشند.
گاهی منبع انبساط مشکل دارد و باعث افزایش فشار می شود. شیر اطمینان در واکنش به فشار بالا باز می شود و آب تخلیه می کند.
بعد از مدتی حتی اگر مشکل منبع حل شود، ممکن است خود شیر اطمینان به دلیل رسوب یا آسیب دیدگی کاملا آب بندی نشود و همچنان چکه کند.
پس اگر پکیج سابقه بالا رفتن شدید فشار و تخلیه آب داشته است، پس از تعمیر منبع باید عملکرد شیر اطمینان نیز بررسی شود.
منبع انبساط خراب است یا پمپ پکیج؟
خرابی پمپ و منبع انبساط می توانند بعضی علائم مشترک مثل صدا، اختلال در گردش آب و عملکرد نامنظم سیستم گرمایش ایجاد کنند.
با این حال معیار اصلی تشخیص منبع، رفتار فشار و نتیجه تست والف و فشار باد است.
اگر فشار تقریبا طبیعی است اما پمپ صدای وزوز، زوزه یا داغ شدن غیرعادی دارد، احتمال دارد مسیر عیب یابی از منبع انبساط فاصله بگیرد.
آیا منبع انبساط پکیج قابل تعمیر است؟
بستگی به نوع خرابی دارد.
اگر فقط فشار هوای منبع کاهش پیدا کرده باشد، تنظیم باد می تواند مشکل را حل کند. اگر ایراد از والف باشد نیز در بعضی مدل ها امکان بررسی و تعمیر بخش مربوط وجود دارد.
اما زمانی که دیافراگم داخلی سوراخ شده یا بدنه اصلی مخزن آسیب دیده است، در بسیاری از منبع های داخلی پکیج تعویض راه مطمئن تری است.
تهران پلیمر نیز خرابی دیافراگم، آسیب بالن داخلی و سوراخ شدن یا تغییر شکل مخزن را از مواردی معرفی می کند که معمولا تعویض منبع برای آنها مطرح می شود.
آیا می توان با منبع انبساط خراب از پکیج استفاده کرد؟
اگر خرابی باعث نوسان شدید فشار یا تخلیه آب از شیر اطمینان شده است، ادامه استفاده بدون عیب یابی توصیه نمی شود.
ممکن است دستگاه مدتی کار کند، اما فشار غیرعادی می تواند روی سایر اجزای مدار گرمایش تاثیر بگذارد. آچاره نیز فشار بالا ناشی از عملکرد نادرست منبع را عاملی می داند که می تواند به شیرها، پمپ و سایر اجزای سیستم فشار وارد کند.
به خصوص اگر:
- فشار به سرعت بالا می رود
- شیر اطمینان مرتب آب می دهد
- زیر پکیج آب جمع می شود
- فشار بعد از هر بار گرم شدن شدیدا افت می کند
- از والف منبع آب خارج شده است
بهتر است دستگاه عیب یابی شود.
در چنین شرایطی اگر در مشهد هستید، می توانید برای بررسی منبع انبساط، فشار مدار، شیر اطمینان و سایر قطعات مرتبط از خدمات تعمیر پکیج در مشهد استفاده کنید.
هدف در چنین بازدیدی نباید تعویض سریع قطعه باشد؛ ابتدا باید مشخص شود منبع واقعا خراب است یا تنها فشار باد آن نیاز به تنظیم دارد.
چه زمانی دیگر باد زدن منبع کافی نیست؟
اگر یکی از شرایط زیر وجود داشته باشد، باد زدن به تنهایی راه حل قابل اتکایی نیست:
- آب از والف منبع بیرون می آید.
- بدنه منبع نشتی دارد.
- منبع بعد از شارژ، فشار هوا را نگه نمی دارد.
- دیافراگم آسیب دیده است.
- مخزن دچار خوردگی یا سوراخ شدگی شده است.
- بعد از تنظیم صحیح فشار، همچنان نوسان شدید ادامه دارد.
در این شرایط بررسی برای تعمیر یا تعویض منبع منطقی تر از تکرار باد زدن است.
بعد از تنظیم باد، فشار پکیج را روی چند بگذاریم؟
پس از تنظیم منبع باید مدار آب دوباره پر شود.
در بسیاری از پکیج های دیواری، فشار سرد سیستم در محدوده حدود ۱ تا ۱.۵ بار قرار می گیرد. Vaillant نیز برای برخی محصولات خود همین محدوده را به عنوان محدوده معمول فشار سیستم ذکر می کند.
با این حال مدل پکیج، ارتفاع ساختمان و طراحی سیستم می توانند روی فشار مناسب تاثیر بگذارند. بنابراین دفترچه همان دستگاه اولویت دارد.
بعد از پر کردن مدار، دستگاه را روشن کنید و اجازه دهید رادیاتورها گرم شوند. سپس رفتار فشار را بررسی کنید. اگر منبع درست تنظیم شده باشد، نباید همان جهش شدید قبلی تکرار شود.
بعد از باد زدن منبع باز هم فشار بالا می رود؛ علت چیست؟
در این حالت چند احتمال وجود دارد:
- باد منبع به شکل صحیح و با فشار آب صفر تنظیم نشده است.
- دیافراگم منبع خراب است.
- حجم منبع برای مدار گرمایش کافی نیست.
- مسیر اتصال منبع به مدار گرفته است.
- شیر پرکن نشتی داخلی دارد.
- مشکل دیگری در مدار وجود دارد.
بنابراین اگر یک بار تنظیم اصولی انجام شده و مشکل همچنان پابرجاست، اضافه کردن باد بیشتر کار درستی نیست.
منبع انبساط پکیج کجاست؟
در بسیاری از پکیج های دیواری، منبع انبساط در قسمت پشت دستگاه قرار دارد و به شکل یک مخزن تخت یا گرد دیده می شود. Vaillant نیز اشاره می کند که منبع معمولا داخل بدنه پکیج قرار گرفته است، اما محل دقیق آن باید از دفترچه مدل دستگاه بررسی شود.
در بعضی مدل ها دسترسی به والف نسبتا ساده است؛ در بعضی دیگر برای رسیدن به آن نیاز به باز کردن پوشش دستگاه وجود دارد.
اگر دسترسی مستلزم باز کردن بخش های مرتبط با محفظه احتراق، گاز، دودکش یا قطعات حساس است، بهتر است کار توسط تعمیرکار انجام شود.
اشتباهات رایج هنگام تست و تنظیم باد منبع انبساط
در کار عملی، بخش قابل توجهی از تشخیص های اشتباه به نحوه تست برمی گردد.
مهم ترین خطاها عبارت اند از:
- تست فشار باد در حالی که فشار آب مدار هنوز صفر نشده است
- باد زدن بدون گیج فشار
- تنظیم فشار بر اساس یک عدد اینترنتی بدون بررسی مدل پکیج
- اضافه کردن بیش از حد هوا
- ادامه باد زدن با وجود خروج آب از والف
- باز کردن قطعات گازی برای دسترسی به منبع
- باز کردن مرتب شیر پرکن برای جبران افت فشار بدون پیدا کردن علت
- تعویض منبع فقط براساس نوسان فشار و بدون تست واقعی
- نادیده گرفتن شیر اطمینان پس از رفع مشکل منبع
یک عیب یابی خوب باید مشخص کند آیا علت اصلی، خود منبع انبساط است یا قطعه دیگری باعث ایجاد علائم مشابه شده است.
چه زمانی باید تعمیرکار پکیج را خبر کنیم؟
اگر تنها مشکل، پایین بودن جزئی فشار آب مدار باشد و روش تنظیم فشار در دفترچه دستگاه توضیح داده شده باشد، ممکن است بتوانید آن را بدون باز کردن پکیج تنظیم کنید.
اما در موارد زیر بهتر است کار تخصصی انجام شود:
- فشار دائما بالا و پایین می شود.
- شیر اطمینان مرتب آب تخلیه می کند.
- از والف منبع آب بیرون آمده است.
- منبع باد را نگه نمی دارد.
- برای دسترسی باید قسمت های داخلی پکیج باز شود.
- نشتی آب داخل دستگاه وجود دارد.
- همزمان ارور یا صدای غیرعادی مشاهده می شود.
- پس از تنظیم باد مشکل برطرف نشده است.
پکیج همزمان با آب، برق، گاز و سیستم تخلیه دود کار می کند؛ بنابراین عیب یابی منبع انبساط نباید به دستکاری بخش های گازی یا محفظه احتراق کشیده شود.
جمع بندی؛ از کجا بفهمیم منبع انبساط پکیج خراب شده؟
اگر بخواهیم تمام مقاله را در چند خط خلاصه کنیم، نوسان شدید فشار بین حالت سرد و گرم مهم ترین سرنخ اولیه است.
اگر پکیج سرد فشار طبیعی دارد ولی با گرم شدن فشار به سرعت بالا می رود، شیر اطمینان آب تخلیه می کند و بعد از سرد شدن فشار شدیدا پایین می آید، منبع انبساط باید تست شود.
برای تشخیص دقیق تر:
۱. فشار آب مدار باید به صفر برسد.
۲. فشار باد منبع با گیج بررسی شود.
۳. والف منبع تست شود.
۴. اگر فشار فقط پایین است، مطابق دفترچه دستگاه تنظیم شود.
۵. اگر از والف آب خارج شود، احتمال خرابی دیافراگم زیاد است و منبع معمولا نیاز به تعویض دارد.
۶. اگر منبع سالم است اما فشار همچنان افت می کند، نشتی مدار، شیر اطمینان، شیر پرکن و سایر اجزا باید بررسی شوند.
پس قبل از خرید منبع جدید، ابتدا تست انجام دهید. تعویض قطعه بدون عیب یابی ممکن است هم هزینه اضافی ایجاد کند و هم مشکل اصلی دستگاه را حل نکند.
سوالات متداول
- فشار باد منبع انبساط پکیج چقدر باید باشد؟
عدد دقیق به مدل دستگاه بستگی دارد. برای نمونه برخی راهنماهای Vaillant محدوده حدود ۰.۷۵ تا ۰.۹ بار و بعضی مدل های Ideal مقدار ۰.۷۵ بار را ذکر کرده اند. برخی منابع تعمیراتی نیز حدود ۰.۸ تا ۱ بار را مطرح می کنند. دفترچه فنی مدل پکیج باید مرجع نهایی باشد.
- از کجا بفهمیم منبع انبساط سوراخ شده است؟
یکی از قوی ترین نشانه ها خروج آب از والف باد منبع پس از تخلیه فشار سمت آب است. این اتفاق معمولا نشان می دهد دیافراگم داخلی آسیب دیده است.
- آیا کم شدن فشار پکیج حتما از منبع انبساط است؟
خیر. نشتی مدار گرمایش، شیر اطمینان، رادیاتورها و اتصالات نیز می توانند باعث افت فشار شوند.
- چرا فشار پکیج با روشن شدن شوفاژ بالا می رود؟
مقداری افزایش طبیعی است، اما اگر افزایش شدید باشد منبع انبساط ممکن است باد کافی نداشته باشد یا نتواند افزایش حجم آب را جذب کند.
- آیا منبع انبساط را می توان باد زد؟
اگر دیافراگم و بدنه سالم باشند و فقط فشار باد کم شده باشد، امکان شارژ مجدد وجود دارد. فشار باید زمانی تنظیم شود که فشار سمت آب مدار تخلیه شده باشد و مقدار آن براساس دفترچه فنی دستگاه انتخاب شود.
- اگر از والف منبع آب بیرون بیاید چه کنیم؟
باد زدن را ادامه ندهید. خروج آب یکی از نشانه های مهم خرابی دیافراگم است و منبع باید از نظر نیاز به تعویض بررسی شود.
- چرا بعد از باد زدن منبع دوباره فشار پکیج به هم می ریزد؟
ممکن است منبع هوا را نگه ندارد، والف نشتی داشته باشد، دیافراگم آسیب دیده باشد، مسیر اتصال منبع گرفته باشد یا اساسا علت مشکل از قطعه دیگری مانند شیر پرکن یا شیر اطمینان باشد.